Park Skaryszewski to ponad 50 hektarów zieleni na warszawskiej Pradze Południe, gdzie można uciec od miejskiego zgiełku nie wyjeżdżając z miasta. Rozciąga się między alejami Zieleniecką i Waszyngtona, a od północy graniczy z Jeziorem Kamionkowskim. Warszawiacy nazywają go zdrobniale „Skaryszakiem” i chętnie tu wracają – dla jednych to miejsce na poranny jogging, dla innych popołudniowy spacer z dziećmi czy weekend nad wodą.
Nie jest to typowy miejski skwer z kilkoma ławkami i trawnikiem. To przemyślane założenie krajobrazowe z urozmaiconą rzeźbą terenu, systemem stawów i bogatą roślinnością, które w 2009 roku zostało uznane za najpiękniejszy park w Polsce i zajęło trzecie miejsce w konkursie na najpiękniejszy park w Europie.
- malownicze stawy i ścieżki
- idealne na spacery i jogging
- bogata flora i fauna
- historyczne znaczenie i architektura
- bliskość Jeziora Kamionkowskiego
Historia parku – od pastwiska do zielonej enklawy
Park powstał na początku XX wieku na terenach podmokłych łąk wsi Skaryszew – stąd wzięła się jego nazwa. Prace rozpoczęły się w 1905 roku i trwały z przerwami do 1922 roku. Za projekt odpowiadał Franciszek Szanior, ówczesny główny ogrodnik Warszawy, który miał ambitne zadanie: przekształcić płaski, monotonny teren w atrakcyjne miejsce wypoczynku dla mieszkańców rozwijającej się metropolii.
Szanior podszedł do tematu kompleksowo. W pierwszym etapie wykopano cztery stawy połączone ze sobą i z Jeziorem Kamionkowskim, usypano wzniesienia we wschodniej części i podniesiono teren wokół zbiorników wodnych. Później wykonano kolejne roboty ziemne, nasadzono rośliny i zbudowano śluzę z mostem na kanale łączącym jezioro z Wisłą. Powstał wielkomiejski ośrodek parkowy z rozwiniętą siecią alejek przystosowanych do ruchu pojazdów konnych – tak wyglądałaówczesna infrastruktura komunikacyjna.
W okresie międzywojennym park nosił imię Ignacego Jana Paderewskiego – polskiego pianisty, kompozytora i polityka. Oficjalnie nazwa ta obowiązuje do dziś, choć większość warszawiaków mówi po prostu „Skaryszewski” lub „Skaryszak”.
W 1914 roku pojawiły się pierwsze place zabaw dla dzieci. Z czasem park wzbogacił się o urządzenia sportowe – powstały pływalnie nad Jeziorem Kamionkowskim, przystań wioślarska, pierwsze miejskie boisko sportowe i korty tenisowe. Leon Danielewicz, dyrektor Wydziału Ogrodniczego Zarządu Miejskiego, zainicjował budowę kawiarni, wodospadu oraz założenie różanki i ogrodu daliowego. W 1925 roku park otoczono ozdobnym żelaznym ogrodzeniem, które przetrwało do lat 50. XX wieku.
Co zobaczyć i czym się zająć w Parku Skaryszewskim
Pierwsze co rzuca się w oczy to bogactwo wodne. System stawów połączonych przesmykami i kanałami tworzy malowniczy krajobraz, który zmienia się w zależności od pory roku. Można spacerować wzdłuż brzegów, obserwować ptactwo wodne czy po prostu usiąść na ławce z widokiem na taflę wody. Jezioro Kamionkowskie stanowi naturalną północną granicę parku i jest częścią większego systemu wodnego całej dzielnicy – dalej kanał przechodzi w Kanał Gocławski, zasilając po drodze Jezioro Gocławskie i Balaton.
Układ parku zaprojektowany przez Szaniora jest czytelny do dziś, mimo że lata zaniedbań zatarły nieco pierwotną kompozycję. Urozmaiconą rzeźbę terenu widać szczególnie we wschodniej części – wzniesienia i obniżenia nadają przestrzeni dynamiki, której nie znajdziemy w płaskich miejskich skwerach.
Park słynie z bogactwa dendrologicznego. Rosną tu liczne gatunki drzew i krzewów, które jesienią tworzą spektakularną paletę barw – od żółci i pomarańczy po głęboką czerwień. Wiosną uwagę przyciąga różanka, a latem ogród bylinowy.
Dla kogo jest Park Skaryszewski
Trudno wskazać grupę, która by się tu nie odnalazła. Rodziny z małymi dziećmi mają place zabaw i bezpieczne alejki do spacerów z wózkiem. Biegacze cenią rozległe trasy i miękkie ścieżki. Miłośnicy przyrody mogą obserwować ptaki i roślinność – w latach 2014-2015 przeprowadzono społeczny projekt badawczy, który zaowocował monografią opisującą przyrodę parku.
To też dobre miejsce dla osób, które po prostu potrzebują chwili wytchnienia. Rozległy obszar parkowy zajmuje niemal połowę Kamionka i stanowi prawdziwą enklawę zieleni w gęsto zabudowanej części miasta. Można tu znaleźć ciche zakątki nad stawem, gdzie nie słychać ulicznego hałasu.
Park Skaryszewski jest wpisany do rejestru zabytków od 13 grudnia 1973 roku, co świadczy o jego wartości historycznej i kulturowej dla Warszawy.
Rewaloryzacja i współczesne oblicze parku
W 2003 roku podjęto decyzję o rewaloryzacji Parku Skaryszewskiego, czyli przywróceniu mu historycznego charakteru przy jednoczesnym dostosowaniu do współczesnych potrzeb. Od lipca 2017 roku opiekę nad parkiem sprawuje Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, który przedstawił plany obejmujące modernizację oświetlenia, zmiany w układzie głównych alei i inne usprawnienia.
Nie wszystkie pomysły zarządców spotykają się z entuzjazmem mieszkańców – w 2018 roku przeprowadzono konsultacje społeczne dotyczące organizacji wydarzeń na terenie parku. Część osób obawia się, że masowe imprezy mogą zakłócić spokojny charakter miejsca.
Jak dojechać i ile czasu przeznaczyć na wizytę
Park znajduje się na Pradze Południe, między alejami Zieleniecką i Waszyngtona oraz ulicą Międzynarodową. Od centrum miasta można dojechać tramwajem (linie przebiegające przez Rondo Waszyngtona) lub autobusem. Z lewobrzeżnej Warszawy najwygodniej dostać się metrem do stacji Stadion Narodowy, a potem przesiąść się w tramwaj lub autobus.
Na krótki spacer wystarczy godzina, ale żeby spokojnie obejść cały teren i poczuć klimat miejsca, warto zarezerwować minimum dwie godziny. Jeśli ktoś planuje piknik, odpoczynek nad wodą czy dłuższą sesję biegową, może tu spędzić pół dnia.
Wstęp do parku jest bezpłatny, a teren dostępny przez całą dobę. To typowy miejski park bez biletów i bramek – można przyjść o dowolnej porze, choć wieczorem warto pamiętać o ograniczonym oświetleniu niektórych alejek.
Praktyczne wskazówki
Park nie ma typowej infrastruktury gastronomicznej w środku, więc jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt, warto zabrać własne przekąski. W okolicy, przy głównych alejach, znajdą się sklepy i punkty usługowe.
Latem można skorzystać z wypożyczalni sprzętu wodnego nad Jeziorem Kamionkowskim – to dobra opcja dla tych, którzy chcą aktywnie spędzić czas. Zimą park zmienia charakter, ale nie traci uroku – zaśnieżone alejki i stawy przykryte lodem mają swój klimat.
Od wschodu Park Skaryszewski przechodzi w Kamionkowskie Błonia Elekcyjne, co tworzy jeszcze większy obszar rekreacyjny. Razem z ciągnącym się dalej parkiem OWS Waszyngtona stanowią jedną z największych enklaw zieleni w Warszawie.
Pierwotny układ wodny pozostaje częścią systemu wodnego całej dzielnicy – Kanał Wystawowy łączy Jezioro Kamionkowskie z dalszymi zbiornikami, co ma znaczenie nie tylko krajobrazowe, ale też hydrologiczne dla tej części miasta.