Niespełna pół godziny drogi od centrum Warszawy, na skraju Kobyłki, rozciąga się wodny rezerwat Grabicz – prawie 30 hektarów bagien, płytkiego jeziora i lasów, które od lat 70. chronią jedną z ciekawszych kolonii ptaków wodnych w okolicach stolicy. To miejsce dla tych, którzy szukają szybkiej ucieczki w naturę bez wielogodzinnej podróży, lubią obserwować ptaki albo po prostu potrzebują spaceru z dziećmi po leśnej ścieżce.
Rezerwat działa od 1978 roku i od początku chodziło o ochronę jeziora oraz terenów wokół niego. Środkową część zajmuje płytki zbiornik wodny o powierzchni 12,5 hektara, pochodzenia torfowiskowego, z kępami i wysepkami porośniętymi roślinnością bagienną. Wokół rozciągają się lasy – sosny, brzozy, osiki – a w północnej części jest jeszcze mniejszy zbiornik otoczony łąkami.
- bliskość stolicy
- różnorodność ptaków wodnych
- malownicze ścieżki spacerowe
- unikalna flora torfowiskowa
- możliwość obserwacji dzikich ssaków
Raj dla ptaków wodnych i nie tylko
Grabicz to przede wszystkim ostoja dla ptaków. Gniazduje tu blisko 40 gatunków, w tym największa w okolicy kolonia mewy śmieszki. Wiosną i latem można zobaczyć perkozy zauszniki, kokoszki wodne, błotniaki stawowe, czaple, łabędzie i żurawie. Niektóre gatunki są wpisane do czerwonej księgi – kraska, świstun, bąk, kulik wielki czy rybitwa białoczelna.
Obserwowanie ptaków ma tu sens szczególnie od kwietnia do lipca, kiedy trwa sezon lęgowy. Warto zabrać lornetkę, bo z leśnej ścieżki prowadzącej wokół rezerwatu widać sporo, choć oczywiście nie można wchodzić bezpośrednio na bagno. Dzieci zazwyczaj są zachwycone – ptaki są widoczne, słychać ich głosy, a atmosfera dzikiej przyrody robi wrażenie mimo tego, że zabudowania miasta są tuż obok.
W rezerwacie żyją też ssaki – lisy, sarny, a nawet łosie. Choć spotkanie z łosiem to raczej loteria, ślady ich obecności można zauważyć podczas spaceru.
Co zobaczyć podczas spaceru
Wokół rezerwatu wiedzie leśna ścieżka, którą można przejść dookoła. To około godziny spokojnego marszu, może trochę dłużej jeśli idzie się z małymi dziećmi. Teren jest łatwy, bez większych podejść, choć po deszczach bywa błotnisto.
Tuż przy wejściu stoi pomnik przyrody zwany Głazem Edmunda – ogromny amfibolit, ciemnozielona skała metamorficzna. Znalazł go w 1951 roku leśnik Edmund Nurkiewicz i przetransportował do Kobyłki. Dzieci lubią się przy nim fotografować, a dorośli doceniają geologiczną ciekawostkę.
Idąc dalej, ścieżka prowadzi wzdłuż bagna. Widać stąd zbiornik wodny, wysepki porośnięte trzciną i pałkami wodnymi, czasem pływające kępy roślinności. Woda ma charakterystyczny brunatny kolor – to efekt torfowiska. Brzegi porośnięte są turzycami, których jasnozielony odcień ładnie kontrastuje z ciemną wodą.
Roślinność bagien i lasów
Flora rezerwatu to typowy zestaw roślin podmokłych i torfowiskowych. Na wodzie rosną grzybienie, pałki wodne, trzciny. Brzegi porasta wiele gatunków turzyc, mchy i rośliny bagienne. Wokół zbiornika stoją olchy, wierzby i brzozy, a dalej las przechodzi w sosnowy z domieszką osik.
Dla osób interesujących się botaniką to dobry teren do obserwacji, choć trzeba pamiętać, że wchodzenie na bagno jest zabronione. Wszystko ogląda się z wyznaczonej ścieżki.
Rezerwat leży w granicach Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, co dodatkowo wzmacnia ochronę tego terenu przed presją zurbanizowanego otoczenia.
Dla kogo jest ten rezerwat
Grabicz sprawdzi się dla rodzin z dziećmi szukających krótkiego spaceru w naturze. Godzinna pętla wokół rezerwatu nie jest męcząca, a dzieci mają co oglądać – ptaki, głaz, czasem ślady zwierząt. To też dobre miejsce dla miłośników birdwatchingu, szczególnie w sezonie wiosennym.
Nie jest to jednak miejsce na piknik czy plażowanie – rezerwat to przede wszystkim obszar chroniony. Nie ma tu ławek, placów zabaw ani infrastruktury turystycznej. To spacer po lesie z możliwością obserwacji dzikiej przyrody, nic więcej.
Fotografowie przyrody również znajdą tu ciekawe kadry, choć trzeba uzbroić się w cierpliwość i teleobiektyw. Ptaki nie pozwalają podejść zbyt blisko, a z uwagi na ochronę rezerwatu nie ma możliwości schodzenia ze szlaku.
Jak dojechać i gdzie zaparkować
Rezerwat znajduje się na południowo-wschodnim skraju Kobyłki, około 25 kilometrów od centrum Warszawy. Dojazd samochodem jest najprostszy – z Warszawy trasą Marsa w kierunku Wołomina, potem skręt na Kobyłkę i dalej zgodnie z nawigacją do ulicy Leśniczówka.
Parking nie jest formalnie wyznaczony, ale są zatoczki przy drodze, gdzie można bez problemu zostawić auto. W weekendy bywa więcej samochodów, ale zazwyczaj miejsce się znajdzie.
Komunikacja miejska to opcja dla mieszkańców Kobyłki lub okolic – z Warszawy trzeba by jechać do Kobyłki autobusem, a potem jeszcze kawałek pieszo. Dla większości osób z Warszawy samochód będzie wygodniejszy.
Praktyczne informacje
Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny przez cały rok. Nie ma godzin otwarcia – to teren leśny dostępny zawsze, choć oczywiście najlepiej zwiedzać go w dzień.
Najlepszy czas na wizytę to wiosna i lato, kiedy ptaki są najbardziej aktywne i widoczne. Jesień też ma swój urok – kolory liści, cisza, mniej ludzi. Zimą rezerwat jest spokojniejszy, ptaków mniej, ale dla miłośników zimowych spacerów to wciąż fajne miejsce.
Ile czasu przeznaczyć? Godzina do półtorej wystarczy na spokojny spacer dookoła. Jeśli ktoś chce poobserwować ptaki z lornetką i posiedzieć w ciszy, można zostać dłużej.
Warto pamiętać o zasadach obowiązujących w rezerwacie – nie wolno schodzić ze szlaku, płoszyć ptaków, zostawiać śmieci ani rozpalać ognisk. To obszar chroniony i zasady są tu po to, żeby chronić siedliska ptaków i innych zwierząt.